Context, authenticiteit en herinnering (2): de waarde van werelderfgoed

Vorige week werd bekend gemaakt dat een zebrapad ergens in Londen op de Werelderfgoedlijst is geplaatst. Uiteraard betreft het niet zomaar een zebrapad, maar degene welke de elpeehoes van het album Abbey Road (1969) van de popgroep The Beatles siert. Het zou de laatste studioplaat worden vernoemd naar de vlakbij gelegen opnamestudio.

Abbey Road

Als archivarissen zouden wij licht fronsend moeten gaan kijken bij het besef dat we hier niet eens met het originele zebrapad te maken hebben, maar in feite met een kopie. Het zebrapad is namelijk meer dan dertig jaar geleden enkele meters verplaatst, daarmee behoorlijk afbreuk doend aan de authenticiteit ervan: van het origineel rest hoegenaamd niets. Details over deze verkeersingreep zijn trouwens verloren gegaan, maar wellicht dat een vasthoudende Beatle-fan (en onderzoeker) zich ooit nog eens in dit onderwerp vastbijt.
Ik heb eens een reportage gezien op BBC London dat met name automobilisten zich doodergeren aan al die bewust langzaam overstekende voetgangers met fotocamera in de aanslag. Voor de dagelijkse ervaring van de talloze toeristen lijkt dit overigens allemaal weinig uit te maken. Bekijk een van de leukste webcams ter wereld en wacht geheid op de eerste toeristen, al dan niet in gekke pose:

http://www.abbeyroad.com/visit/

Wie de camerabeelden met de hoesomslag vergelijkt ziet dat deze in tegengestelde richting is genomen. Het zebrapad lag waarschijnlijk meer noordwaarts (dus naar boven toe op de webcam, richting de kruising met de andere weg).

http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-12059385

Huis film The Godfather: 2.9 miljoen dollar

Met de status van internationaal cultureel erfgoed is het eigenlijk heel oneerlijk gesteld. Daarom volgen hier enkele spraakmakende voorbeelden van de afgelopen tijd die de UNESCO alvast gemist heeft.
Eerder deze maand werd bekend dat de villa uit de film The Godfather (1972) te koop staat. Het landhuis is gelegen in een sjieke wijk bij Staten Island te New York en kost slechts 2,9 miljoen dollar. 'Slechts' omdat hier toch wel sprake is van een belangrijk stuk filmgeschiedenis, maar kennelijk (nog?) niet erfgoedwaardig. Het terrein omvat 4 hectare grond, het huis zelf telt o.a. 8 slaapkamers, er is een garage voor vier auto's en een overdekt buitenzwembad.



Bekijk een filmpje, met gebruikmaking van documenten, over hoe serieus de producenten destijds met de geschiedenis van hun locaties omgingen.




Doodskist Lee Harvey Oswald: 87.000 dollar



Ook aan meer beruchte, maar daardoor niet minder bekende mensen valt goed te verdienen. Halverwege december werd de doodskist van Lee Harvey Oswald verkocht voor iets meer dan 87.000 dollar. Het lichaam werd op last van zijn weduwe in 1981 opgegraven ter controle of hijzelf wel in de kist lag en niet een Russische 'bodydouble'.
De kist is destijds door de begrafenisonderneming omgeruild voor een ander exemplaar; de houten kist vertoonde namelijk behoorlijke waterschade.

http://www.msnbc.msn.com/id/40707600/ns/us_news/

In een interessante wending van de zaak heeft de broer van LHO sindsdien verklaard juridische stappen te overwegen. Het houden en doorverkopen van de kist, tenslotte eigendom van de familie, zou behalve onwettig tevens onethisch zijn. Robert Oswald stuurt aan op vernietiging van de kist.

http://www.newser.com/story/108001/lee-harvey-oswald-brother-furious-about-coffin-sale.html

Raam Texas School Depository Building: 3 miljoen dollar

Eerder in 2007 was al eens het raam van de Texas School Depository Building, van waaruit Oswald had geschoten op president Kennedy, geveild op eBay voor iets meer dan3 miljoen dollar. Het raam was daarmee meer waard dan het hele gebouw. Het winnende bod (door een Nederlander) kon echter door hem niet worden geëffectueerd.
Geheel in overeenstemming met de Kennedy-mythe is er overigens gerede twijfel of dit wel het oorspronkelijke raam is ...

http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/news/localnews/stories/DN-windowsold_17met.ART0.State.Edition2.211f474.html

Land Unabomber: 69.500 dollar

Een afgelegen stuk grond van 1,4 hectare in de Amerikaanse staat Montana is inmiddels te koop voor 69.500 dollar, in plaats van de oorspronkelijke 154.500 dollar. Dit land is bezit geweest van Unabomber Ted Kaczynski die tot levenslang is veroordeeld voor een reeks bombrieven. Het stuk grond bij Lincoln wordt verkocht als zijnde 'a piece of infamous American history'.

http://www.msnbc.msn.com/id/40507673/ns/us_news-life/

Kazcynski werd na zeventien jaar in 1996 ontmaskerd nadat hij een jaar eerder een maatschappijkritisch manifest had opgestuurd naar de New York Times en Washington Post: bij publicatie zou hij zijn terreurcampagne stopzetten. Onder druk van de FBI stemde de Post uiteindelijk hiermee in.
De eenvoudige hut, waarin hij zijn campagnes bedacht en uitvoerde, staat echter inmiddels niet meer op dit stuk land maar in een museum te Washington: geheel buiten de oorspronkelijke context geplaatst dus. Bekijk de interactieve versie van zijn hut.
Dat er nog geen film is over zijn intrigerend leven is al even verwonderlijk: Russell Crowe lijkt mij alvast zeer geschikt als hoofdrolspeler; met baard lijken de twee qua uiterlijk bijzonder veel op elkaar. Zijn leven is ook om diverse archivistische redenen (waaronder ontwikkeling van het geheimschrift) overigens interessant genoeg: lees meer daarover;

http://nl.wikipedia.org/wiki/Theodore_Kaczynski

Harry Truman: te veel huizen

Treurig is het ondertussen gesteld met sommige van de maar liefst 4 voormalige woonhuizen van president Harry S. Truman in Independence, Missouri. Slechts een daarvan heeft een officiële status; ook het gebied eromheen waarin hij wandelde wordt zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat gepreserveerd.
In totaal worden er reeds vier 'properties' van Truman voor het nageslacht bewaard. De twee huizen die in economisch minder gunstige wijken liggen worden daarentegen genegeerd, met o.a. als argument dat hier niet langer sprake is van historische integriteit (de gebouwen zouden te zeer zijn gewijzigd en of verwaarloosd).
Het tastbare erfgoed van een van Amerika's favoriete presidenten dreigt zo gedeeltelijk verloren te gaan.


http://www.nytimes.com/2010/10/16/us/16truman.html?ref=harrystruman

Woonhuis Edward Heath gesloten

Eerder dit jaar werd bekend dat het huis van voormalig premier Edward Heath zal worden gesloten, wat inmiddels inderdaad is gebeurd. Volgens de 'Trustees' kostte e.e.a. meer dan dat het aan inkomsten opleverde. Het huis is drie jaar open geweest voor het publiek en trok al met al 30.000 bezoekers. Het waarschijnlijke lot zal verkoop van huis en inboedel zijn in de nabije toekomst.
Heath was een van de merkwaardigste premiers van Groot-Brittannië uit de 20e eeuw, al was het maar vanwege zijn vrijgezelle status en goed pianospel (aan wie doet mij dit toch denken?).

http://www.arundells.org/

Geboortehuis Ringo Starr gesloopt

En het geboortehuis van Ringo Starr is zo goed als niet meer. Het gehele woonblok Madryn Street te Liverpool valt aan de slopershamer ten prooi, zo werd althans gedurende de afgelopen zomer bekend gemaakt. Eerder was er mogelijk nog sprake van dat het huis zou worden afgebroken en opgebouwd in een museum.
De Victoriaanse woningen in deze achterstandswijk verkeren in dusdanige staat van verval dat dit eigenlijk nog de enige reëele optie is. Niet elke Beatle heeft klaarblijkelijk dezelfde status: de geboortehuizen van zowel Paul McCartney, als John Lennon worden immers beide wel bewaard.

http://www.telegraph.co.uk/culture/music/the-beatles/7950399/Ringo-Starrs-birthplace-faces-the-bulldozers.html



Nawoord 4 januari 2011/15 augustus 2012

Het geboortehuis van Ringo Starr heeft begin januari 2011 vooralsnog uitstel van executie gekregen.

En inmiddels, ruim een jaar later, is het zelfs definitief van de sloop gered; het huis zal worden opgeknapt. De toeristische trek naar Liverpool namens de Beatles heeft het pleit gewonnen van de gemeentelijke plannen.

Gerelateerde blogs
Context, authenticiteit en herinnering (1): Zandvoort

JFK revisited: Dallas 22 november 1963

Afgelopen week was op Canvas de documentaire Lost JFK Tapes - The Assassination te zien. De documentaire bestaat uit allemaal origineel film-en audiomateriaal omtrent het bezoek van president Kennedy aan de staat Texas. Beelden die sindsdien niet meer zijn vertoond, maar dat in een museum lag gewijd aan de herdenking van die bijzondere dag. We kijken dus zogezegd met de kennis van nu naar de beelden van toen, zonder hinderlijke voiceover.



Hoog bezoek in Dallas

Wat toch allereerst wel opvalt is de enorme massa aan politie- en veiligheidsmensen die op de been is. Je zou bijna zeggen dat men iets verwacht. Dit was het eerste bezoek aan de staat Texas van een Amerikaase president sinds de Tweede Wereldoorlog.
Wat het bezoek verder misschien nog bijzonder maakte was de aanwezigheid van Jackie. Hoewel niet nader toegelicht, stond zij voor het eerst sinds enige maanden weer in de publieke schijnwerpers. De president is zelfs zo galant om haar als eerste uit het vliegtuig te laten stappen, iets dat tegen het protocol in gaat. Haar roze mantelpakje steelt dan ook de show.

Rijtour door de stad?

De limousine staat al klaar; die is eerder gearriveerd op vliegveld Love Field met een militair transportvliegtuig. Het regende die morgen in Texas, maar het weer was opgeklaard waardoor toch wordt besloten met open dak te gaan rijden. Hoe anders zou het zijn geweest als het was blijven regenen, eens te meer bewijs welk een grote rol toeval in de geschiedenis eigenlijk speelt (iets dat historici niet graag erkennen). De rijtoer heeft als doel het gezelschap af te leveren bij een lunch in een hotel in de stad Dallas waar (betaalde) gasten - naar later blijkt tevergeefs - zitten te wachten.

Ooggetuigen van de aanslag

Na de aanslag ter hoogte van Dealy Plaza spurt de colonne weg naar het ziekenhuis Parkland. Vrijwel op gelijke hoogte met de limousine op het moment van de aanslag staat op het fameuze grasveld, waarvandaan men op dat moment denkt dat er geschoten wordt, een echtpaar (Bill en Gayle Newman) met twee kinderen. Beide ouders werpen zich op de kinderen zodra er schoten klinken omdat zij denken in de vuurlinie te liggen. In de studio beschrijven zij hoe het hoofd van de president onder het bloed zat. Ook Abraham Zapruder verschijnt in de studio, terwijl zijn film ter plekke wordt ontwikkeld.

Diverse geruchten

De geruchtenmachine is ondertussen in volle gang. Ook vice-president Johnson zou gewond zijn of mogelijk een hartaanval hebben gehad. Onduidelijk is of men hem niet verward met gouverneur Connally, die in de auto zat bij Kennedy en wel gewond raakt.
Op last van ooggetuigen wordt ondertussen een gebouw in de stad afgesloten en onderzocht: de Texas School Depository Building. De schutter zou vanaf de vierde (was zesde) verdieping hebben geschoten. Het wapen wordt al gauw gevonden.

Ziekenhuis

Bij het ziekenhuis dromt zich een kleine massa mensen samen. Een priester komt het laatste sacrament toedienen. Het is via hen dat in een interview officieus bekend wordt dat de president eigenlijk dood is. Tevens vertelt hij hoe na de plechtigheid Jackie haar trouwring afneemt en die om een vinger van haar man doet. Ambulancemedewerkers vertellen hoe zij de president komen ophalen. Een van hen moet hem bij zijn bebloede hoofd vasthouden.
Mensen die buiten worden geinterviewd schamen zich diep dat dit juist in 'hun' Dallas heeft moeten geboren. Die schuldgevoelens blijken echter van betrekkelijk korte duur. In een toespraak zegt de burgemeester dat al het nodige m.b.t. de veiligheid is gedaan; hij wast vast zijn handen in onschuld.

Lee Harvey Oswald

In een buitenwijk van de stad schiet Oswald agent Tippit neer en vlucht een bioscoop in, waar hij alsnog wordt aangehouden. Hij wordt vervolgens naar het stadhuis gebracht. De meest bijzondere scenes spelen zich wat mij betreft daar, in de gangen, af. Het is er een drukte van belang. Mensen lopen af en aan. Af en toe komt Oswald onder begeleiding naar buiten om weer een andere kamer te worden ingebracht. Tijdens die korte momenten zegt hij iets of antwoordt hij wat. Oswald wordt, als zijn naam eenmaal bekend is, steevast als Harold (was Lee Harvey) Oswald omschreven.

Jack Ruby

Nachtclubeigenaar Jack Ruby heeft zich ondertussen ook bij hen gemengd; hij is op diverse shots te zien. Maar wat doet hij daar eigenlijk? Men denkt dat hij een veiligheidsagent is. In de kelder van het gebouw, als Oswald wordt geprepareerd voor transport naar de gevangenis, slaat hij toe en schiet Oswald neer. In hetzelfde ziekenhuis als waaruit Kennedy is afgevoerd overlijdt hij twee dagen later aan een hartstilstand; het complot lijkt begonnen. Bij zijn begrafenis zijn te weinig familieleden aanwezig, waardoor journalisten hem naar zijn laatste rustplaats moeten brengen.

Een nieuwe president

Op de taxibaan wordt Johnson in het vliegtuig door rechter Sarah Hughes beëdigd, met zijn vrouw rechts van hem en Jackie aan de linkerkant. Zij draagt nog altijd haar, inmiddels met bloed doordrenkte, roze mantelpakje (dat tegenwoordig wordt bewaard door de National Archives; haute couture als archief dus).



Bijzonder is tot slot nog het korte telefoongesprek vanuit het vliegtuig tussen de nieuwe president en Rose Kennedy.

Nasleep

Wie zich eenmaal verdiept in de Kennedy-zaak blijft eigenlijk alleen maar en in toenemende mate met vragen zitten, vermoedelijk een deel van de eindeloze attractie en speculatie. De contemporaine beelden tonen vooral de verwarring en chaos die er in zo'n situatie heerst. Daarnaast ogen zowel de beveiliging van de crime scene als de situatie op het stadhuis erg onprofessioneel.
Het is in zekere zin verbluffend hoeveel onzekerheden er nog altijd zijn rondom de moord. En dan heb ik het nog niet eens over de 'magic bullit' theorie of de matige schietvaardigheid van Oswald.

http://www.history-matters.com/essays/jfkgen/LastingQuestions/Lasting_Questions.htm

Het verwijderen van Kennedy's lichaam uit het ziekenhuis in Dallas was bijvoorbeeld al onwettig. Ook de autopsie zelf zit vol tegenstrijdigheden. De twee grote onderzoeken van het Amerikaanse Congres uit 1964 en 1979 kwamen met verschillende en tegenstrijdige conclusies. Met veel bewijsmateriaal werd gerommeld, zoveel staat ondertussen wel vast. Maar met welk doel precies?
En waar waren eigenlijk de veiligheidsagenten die rond de auto moesten lopen? Was een van hen niet bevriend met vice-president Johnson, een eersteklas bullebak, waarvan sommigen nog altijd zeggen dat hij het meesterbrein is achter de aanslag? De moord op president Kennedy is, kortom, vanaf het begin maar meer nog in de loop der jaren een ideaal terrein geworden van talloze plots en subplots (aan de hand van telkens weer nieuw bewijsmateriaal, dat moet gezegd). De eerste grote scalp ook van de 'conspiracy theorists', die niets geloven van wat de Amerikaanse overheid zegt en doet. Op het internet wemelt het dan ook van de theorieën.