De racehelm in de 21e eeuw (2): glitterhelmen

Het raceseizoen 2012 zag binnen de Formule 1 de definitieve doorbraak van twee nieuwe typen thema-racehelmen: enerzijds de glitterhelm en anderzijds de gelegenheidshelm.

Summary
Designs for racing drivers' safety helmets are rapidly changing in the 21st century. Safety remains a priority but drivers seem more and more preoccupied with using the helmet for conveying a particular message or simply as a fashion statement.

Helm als medium

De veiligheidshelm (of valhelm) is oorspronkelijk uitgevonden ter bescherming van de coureur of piloot. Na een langzame evolutie gedurende vele decennia, is het in de afgelopen jaren hard gegaan. Ook al staat veiligheid nog altijd voorop, tegenwoordig is de helm vooral een medium of uithangbord voor verschillende boodschappen.

Teksten

Gedurende de GP van Amerika hadden zowel Sebastiaan Vettel als Lewis Hamilton tijdens de eerste trainingen teksten op de helm staan die vervolgens moesten worden verwijderd van de internationale autosportbond FIA. Nu zijn de helmen van de Red Bull coureurs eigenlijk toch al één groot sponsorlogo, maar Vettel had tevens nog de spreuk 'gives you wings' bovenop de helm gezet.

Wegens een verbod op adverteren aan de bovenkant van helmen (mede vanwege een ongestoord gezicht via de onboard camera), mogen er geen teksten bovenop een racehelm staan.
De tekst 'H.A.M.' bij Hamilton bleek geen naamsvariant te zijn maar een soort vloek of verwensing uit de rapscene. Het was zijn zoveelste blunder dat jaar: met diens racecarrière gaat het dan ook al enige tijd bergafwaarts.

Monaco

De glitterhelm of glanshelm dankt zijn oorsprong aan de speciale racehelmen die sommige coureurs sinds een aantal jaren ter gelegenheid van de GP van Monaco dragen. Monaco is tenslotte synoniem voor glitter en glamour, tegenwoordig ook wel bling genoemd. De helmen bezet met echte diamanten van sponsor Steinmetz bij McLaren kunnen in dat opzicht als de oervorm van de glitterhelm gelden.

De verchroomde helm van Juan Pablo Montoya (2003).

Ook de verchroomde helm, die rond de eeuwwisseling in de Formule 1 werd geïntroduceerd vanuit de Amerikaanse autosport, ligt mede aan de basis van de glitterhelm. Deze helm heeft een speciale, gepolijste of metallic basis. De meeste (Europese) F1-coureurs houden vooralsnog vast aan hun op felle neon-kleuren gebaseerde designs waarbij de kleuren zelf lichtgevend zijn, en niet zozeer de helm.

Singapore

De doorbraak van de glitterhelm is vooral te danken aan één race in het bijzonder. Sinds 2008 rijdt het Formule 1-circus zijn rondjes in Singapore, niet toevallig ook wel het Monaco van Azië genoemd. Het unieke van deze race is dat het een avondrace is, dit ter tegemoetkoming van de Europese televisiezenders (voor wie de race daarom op het gebruikelijke middagtijdstip plaatsvindt).

Het stratencircuit wordt hiervoor speciaal belicht met behulp van 1.600 projectoren en verlichting die, met ca. 3000 lux, tot vier maal sterker is dan het licht van een stadion. Dit gloedvolle effect heeft steeds meer coureurs ertoe gebracht hun helm van lichtgevende aspecten te voorzien.

Vettel

De huidige trendsetter qua design van racehelmen in de Formule 1 is zonder twijfel Sebastiaan Vettel. Zijn helmen dragen bijna elke wedstrijd een ander design, en dat heeft ook een hele speciale reden: als Vettel een race wint, wil hij in elk geval de volgende race niet meer met hetzelfde design racen. Met 26 overwinningen op 101 starts, begint dat aantal inmiddels aardig op te lopen. Maar ook tussendoor verandert hij graag van design, waardoor hij eerder 1 op 2 zit: om de race een andere helm dus.
Dit is bij hem een omgekeerde vorm van bijgeloof geworden. Er zijn bijvoorbeeld coureurs die altijd eerst met de rechtervoet instappen of de linkerhandschoen aantrekken etc. Het onderscheidend vermogen of unieke karakter van de racehelm wordt daarmee door Vettel tot bijna het uiterste doorgedreven: zijn helmen zijn als het ware trofeëen geworden.

Typische Vettel-helm zoals gebruikt te Monaco in 2012.

Vettels helmen hebben vaak glanzende elementen toegevoegd waarbij in toenemende mate ook glittertjes (of glimmertjes) worden gebruikt die reageren op licht. De helmen worden aangeleverd door JMD studios en ontwerper Jens Munser. Het beschilderen van een Vettel-helm kost hem al gauw zo'n 16 uur.

Singapore 2012

Vele rijders hadden voor 2012 speciale helmen meegebracht naar Singapore. De helm van Vettel vertoonde bovenop zelfs brandende ledlichtjes, waarvan het basispatroon gebaseerd was op het sterrenkundige teken van de familie. Genealogie of astrologie uitgebeeld in de F1: ook dat is dus mogelijk.

Vettel kwam ook in 2010 (inzet) en 2011 (onderstaand) al met een glitterhelm aanzetten.

Webber

Hierbij viel de speciale helm van zijn teamgenoot Mark Webber voor Singapore vrijwel in het niet, zoals hij wel vaker het onderspit moet delven van zijn teamgenoot. Diens helm was het resultaat van een competitie voor een eenmalig ontwerp met diverse voorwaarden (o.a. een Australisch thema en de baanverlichting), maar miste in ieder geval de glittertrend volkomen.

Alonso

Het meest extreem in de toepassing van glitter was ongetwijfeld Fernando Alonso, die knap genoeg daarbij het basisdesign van zijn helm intact hield.

Een jaar eerder in 2011 was dat nog anders toen zijn helm in Singapore vooral goud oplichtte. Deze kleur lijkt overigens Alonso's voorkeur te hebben voor zijn gelegenheidshelmen.

Hamilton

Lewis Hamilton daarentegen koos vooral voor veel glitter op de achterkant. Na Vettel, is Hamilton inmiddels de coureur die het meest met het design van zijn racehelm bezig is.

Gerelateerde blogs:
De racehelm in de 21e eeuw

Binnenkort: De racehelm in de 21e eeuw (3): de gelegenheidshelm

Wereldprimeur GP van Zandvoort 1968 (2): helmen of vleugels?

bron: Fotocollectie Anefo

De belangrijkste introductie ten behoeve van de veiligheid van autocoureurs in de Formule 1 tot dan toe ontging aldus bijna iedereen. Er zijn dan ook slechts twee foto's van Dan Gurney met helm op in de pitsstraat van Zandvoort bekend. Dit had tevens nog een andere reden.


Summary
Whilst Dan Gurney's first showing of the new full-face crash helmet at Zandvoort went by largely unnoticed, most cameras were clearly focused on Ferrari's new type rear wing. This was nothing less than a revolution in car design and a major advancement in technology.

Anefo

Namens het Nederlandse fotografencollectief Anefo was ook de fotograaf Joost Evers dat weekend actief op Zandvoort maar de pech wil dat hij geen foto's van Gurney heeft gemaakt. Toont zich hier wellicht diens onervarendheid als algemeen fotograaf i.p.v. een specifieke sportfotograaf?
Zijn aandacht werd ondertussen vooral getrokken door het gebruikmaken van achtervleugels door het team van Ferrari; hij maakte hier maar liefst zeven foto's van. Zandvoort was slechts de tweede wedstrijd in de geschiedenis waarin deze vleugels werden gebruikt en op zijn minst een even belangrijke nieuwigheid als de introductie van de gesloten racehelm voor de toekomst en modernisering van de Formule 1.

Ferrari's met achtervleugel

De achtervleugels waren twee weken eerder door de Italiaanse renstal voor het eerst toegepast in de GP van België ter verhoging van de neerwaartse druk op de achterwielen. Ook bij het team van Brabham was dat het geval (zie bv. ook de eerdere trainingsfoto met Jochen Rindt, die daarnaast ook nog iets van voorvleugels heeft).
Dat het systeem werkte, was al gauw duidelijk. In België stond Chris Amon namens Ferrari met 4 seconden voorsprong op de kop van het veld; ook in Zandvoort was hij de snelste in de training (en Rindt notabene tweede). Op onderstaande foto raast Amon, met teamgenoot Ickx achter zich aan, door het Scheivlak. Let, behalve het summiere hekwerk of kippengaas ter preventie van ongelukken, vooral ook op de twee politieagenten op de voorgrond.

Zoekplaatje

De volgende foto is daarentegen een mysterie. We zien een piepjonge Jacky Ickx achter het stuur van, opvallend genoeg, de wagen van Chris Amon. Naast de wagen zit een peinzende ingenieur Mauro Forghieri te kijken naar de nieuwe achtervleugel, terwijl hij de helm van Ickx in zijn rechterhand houdt. Ickx op zijn beurt lijkt vooral de spiegels te checken alsof hij weten wil welk zicht hij nog naar achteren heeft met zo'n rare stabilisatorvin achterop.

Volgens het onderschrift  (of de metadata) zou de foto van de GP van België moeten zijn, maar het startnummer (9) is dat van Zandvoort en Chris Amon. De pitsentourage doet daarentegen allesbehalve Nederlands aan en ook het nummerbord van de geparkeerde Citroën is dat beslist niet. Wellicht dat Ferrari na de race reeds de startnummers had omgewisseld en Ickx even in de gelegenheid stelde tot proefdraaien?

Zandvoort: regenrace

De GP van Zandvoort in 1968 kwam daarmee - bijna - twee belangrijke primeurs toe in de geschiedenis van de Formule 1:  de introductie van de gesloten racehelm voor coureurs en de installatie van achtervleugels op de bolides. De eerste primeur blijft desalniettemin geldig, zelfs al zou het slechts gaan om de eerste openbare vertoning van het nieuwe type racehelm.
De wedstrijd op Zandvoort was de vijfde race van dat seizoen. Het was het hele weekend regenachtig. In dat feit zit tevens een belangrijke overeenkomst met de volgende wedstrijd in Duitsland. Wellicht dat Gurney de helm in eerste instantie daarom ook mee nam naar Zandvoort.

Dan Gurney op de startrij met naast hem Jo Siffert.

Gurney kwalificeerde zich uiteindelijk als 12e maar viel uit in de race in de 63e ronde met een slippend gaspedaal. Dit Brabham BT 24 chassis (no. 3) zou trouwens in alle vier de races van deelname uitvallen.

Nurburgring 1968

Als bewijs van Gurney's latere, echte gebruik van de helm tijdens de GP van Duitsland hier nog even wat fotografische bewijzen. Allereerst zien we hem in de pits in zijn fors uitgevallen Eagle Weslake (vergelijk de veel kleinere Brabham) met de helm in kwestie ondersteboven rustend op zijn schoot. Op de tweede (kleuren)foto een fraaie close-up van Gurney in actie. De regenachtige omstandigheden dat weekend waren een belangrijke reden om de helm te dragen, zoals vooral uit de derde foto genomen in de stromende regen blijkt.

Bron: Harry's archive

Jacky Ickx

Jacky Ickx heeft overigens verklaard dat de eerste generatie gesloten racehelm vooralsnog geen verbetering was. Het vizier kon in eerste instantie niet open; het zat vastgeklemd in de rubberen afsluitring rondom het vizier. Dit zorgde met name bij de start voor mist en condensvorming aan de binnenkant, een effect dat bij regen nog vele malen erger was.
Dit maakt overigens des te nieuwsgieriger naar de beweegredenen (en eerste ervaringen) van Dan Gurney die, duidelijk niet zonder reden, juist de regen uitkoos ter debutering van de gesloten racehelm!
Naar eigen zeggen was Ickx trouwens de eerste/enige die bij aanvang van het raceseizoen in 1969 een dergelijke helm droeg. Op onderstaande foto zien we hem op Zandvoort in 1969 met zijn nieuwe, tweede type gesloten helm van een concurrerend merk (Bell); ditmaal dus met openslaand vizier.

bron: tumblr (deeplystirredsoul)

Gerelateerde blogs:

Wereldprimeur(s) GP van Zandvoort 1968 (1): debuut gesloten racehelm.
GP van Zandvoort 1971: banden of velgen?
Brand en de autorensport 1: Zandvoort
Welke crash zag ik precies? Context, authenticiteit en herinnering: Zandvoort (2)

Wereldprimeur GP van Zandvoort 1968 (1): debuut gesloten racehelm

bron: Tumblr

Dat de Amerikaan Dun Gurney, als eerste coureur in de Formule 1, een gesloten racehelm droeg in 1968 tijdens de GP van Duitsland op de Nürburgring is algemeen bekend. Maar een nieuwe foto zorgt desalniettemin voor verwarring of anders een primeur.

Summary
All American racer Dan Gurney is widely regarded to be the first racing driver using a closed or full-face crash helmet by Bell in Formula 1 during the German Grand Prix of 1968. Less well known is the fact that he debuted this special new helmet in the preceding Dutch Grand Prix at Zandvoort. Although he did not use it as such in the race, he certainly wore it during practice though it remains unclear whether or not he used it in anger (instead of just showing it in front of the cameras).

Primeur: Zandvoort

De inleidende foto is volgens de metadata genomen op Zandvoort in 1968; Dan Gurney zit achter het stuur van een Brabham-Repco BT24 met startnummer 18. Tot zover klopt het; dit zijn controleerbare gegevens. De foto is afkomstig van een Brabham-fan ('itsawheelthing').
Dat Gurney in een Brabham zat dat weekend was overigens niet gepland. De Amerikaan reed dat seizoen in een Eagle met Weslake motor, maar zat door eerdere pech zonder motor en kon dus niet racen. Gurney had goede contacten met Brabham, die hij hun eerste merkenoverwinning in de F1 schonk in 1964 in de GP van Frankrijk. Een exacte locatie valt op basis van bovenstaande foto niet te geven, maar een tweede foto biedt op dit punt meer duidelijkheid.

Het debuut: pitsstraat

Dit alles doet er eigenlijk ook minder toe want wat we hier zien is niets minder dan een primeur: de vroegste foto van Gurney als eerste met een gesloten racehelm op - en dat notabene op Circuit Zandvoort! Een en ander wordt duidelijk bevestigd door een foto uit het zogeheten Sutton archief. Het bijschrift aldaar luidt: 'Dan Gurney (USA) Brabham BT24 tests out a new Bell full-face crash helmet.'

bron: Sutton Archive

Op basis van deze foto wordt duidelijk dat Gurney ergens in de pitsstraat staat en dat dit ook voor de eerste foto geldt (let hierbij speciaal ook op de streep of groef in het asfalt). Een datum wordt niet gegeven maar de race werd op 23 juni gehouden, met in de twee voorafgaande dagen van 21 en 22 juni de trainingen.

Louter pose?

Wie goed kijkt valt tevens nog iets anders op. Het lijkt er welhaast op alsof de coureur, speciaal voor de gelegenheid achter het stuur is gekropen en poseert voor de camera's, met overhemd en v-halstrui nog aan. Waar is bijvoorbeeld zijn race overall?. De helm wordt in die zin dus wel gedragen of getest, maar is er ook daadwerkelijk mee gereden (anders dan alleen voor de fotocamera's in de pits)?

Foto's: Silvio Moser

Dan Gurney achter het stuur in de paddock van Zandvoort (let vooral ook op zijn outfit).

Training

Foto's van de natte training tonen Gurney namelijk in de oude, vertrouwde outfit: met monddoek ter bescherming van de elementen en half open helm.

Foto's: ProRallyPix

Jochen Rindt (nr. 6) wordt aan de binnenkant gepasseerd door Gurney. 

Of Dan Gurney de nieuwe helm daarmee ook daadwerkelijk gedurende de training in actie op de baan heeft gedragen, blijft vooralsnog duister: een documentair bewijs hiervoor ontbreekt vooralsnog. Was het kortom een soort proefneming, een test voor de test zeg maar, net zoals tegenwoordig bij een stoeltjestest waarbij eerst een racestoel op maat wordt gemaakt? Of waren er onbekende redenen om het racedebuut toch nog even uit te stellen?


Lees ook het vervolg! If you enjoyed this you might also like to read:
Wereldprimeur GP van Zandvoort 1968 (2): helmen of vleugels?
GP van Zandvoort 1971: banden of velgen? (1)


Gerelateerde blogs:
De geschiedenis van de racehelm (1)
De geschiedenis van de racehelm (2): de jaren vijftig
De geschiedenis van de racehelm (3): de jaren zestig
De geschiedenis van de racehelm (4): de jaren zeventig
De geschiedenis van de racehelm (5): de jaren tachtig
De geschiedenis van de racehelm (6): de jaren negentig
De racehelm in de 21e eeuw

De racehelm in de 21e eeuw

De racehelm is in de loop van ruim een halve eeuw langzaam van structuur en karakter veranderd. Sinds de jaren negentig raken die veranderingen in een stroomversnelling. Zo draagt men nu per seizoen en soms zelfs per race een andere helm.

Veiligheid

Het dodelijk ongeluk met Ayrton Senna in 1994 zorgt allereerst voor een hernieuwde focus in de F1 op de veiligheid in bredere zin (de circuits en wagens), als ook in engere zin de helm. In samenwerking met Nick Heidfeld komt in 2000 het merk Schuberth met de eerste volledige helm gemaakt van koolstofvezel.
Behalve daardoor veel lichter (1,25 kg) en sterker, wordt de helm ook aerodynamischer van vorm. De helm krijgt uitstulpingen aan onder-en bovenkant. Daarnaast is de helm ook veel comfortabeler (op maat gemaakt) geworden.

Vanaf 2003 rijdt men tevens met het zogenaamde HANS-systeem (Head and Neck Support) ter versteviging van de nek. Dit is een soort nekklem gedragen over de schouders en aan de achterkant van de helm bevestigd, eveneens gemaakt van koolstof. Met name bij accelaratie en deaccelaratie komen er grote krachten op de nek te staan; nek en schedel vormen, vanwege de vrijkomende G-krachten, tegenwoordig het kwetsbaarste deel van een coureur (daar waar dat vroeger vooral de benen waren).

Het ongeluk van Felipe Massa, die tijdens de training voor de GP van Hongarije in 2009 op hoge snelheid een onderdeel tegen zijn helm kreeg, bewees de kracht van de nieuwe generatie helmen. Massa overleefde dit opmerkelijke incident.

Ook de dodelijke ongelukken van Dan Wheldon en Marco Simoncelli in 2011 (allebei zwaar hoofdletsel) tonen nog eens het belang van de helm aan.

Michael Schumacher

Geen coureur heeft de F1 dusdanig gedomineerd als deze Duitser speciaal vanaf eind jaren negentig. Aanvankelijk draagt hij een witte helm met de Duitse vlag aan de zijkant en asteroiden tegen een blauwe achtergrond op de bovenkant. Halverwege het jaar 2000 tijdens de GP van Monaco switcht hij naar een in hoofdzaak rode helm, deels passend bij de kleuren van zijn raceteam Ferrari (met achterop ook prominent het steigerende paard). De voornaamste reden is dat zijn eigen helm en die van teamgenoot Rubens Barichello te veel op elkaar lijken.
Hoewel verwacht werd dat Schumacher bij zijn terugkeer in de F1 in 2010 een andere helm zou gaan dragen is dit nog steeds dezelfde compleet lichtrode helm. De Duitse vlag op de zijkant is in de loop der jaren geheel verdwenen. Vanwege zijn twintigjarig jubileum in Spa 2010 kreeg hij van de helmfabrikant een speciale bladgouden exemplaar.

Gelegenheidshelm

Sinds eind 20e-begin 21e eeuw eeuw dragen coureurs steeds vaker helmen voor speciale gelegenheden. De GP van Monaco is zo'n favoriet moment waarvoor een aantal coureurs (o.a. Kimi Raikkonen sinds 2004) vaak een aangepaste helm dragen qua design.

Dit valt soms ook samen met een bepaalde actie van de sponsor, zoals in het geval van McLaren: Steinmetz zorgt daar vanaf 2005 voor met diamanten bezette helmen voor de coureurs. Het maken ervan duurde de eerste keer maar liefst drie maanden.
Het vieren van een jubileum (bv. de 200e wedstrijd), een wedstrijd in eigen land, de laatste race van het seizoen, een goed doel of als aandenken aan iemands overlijden kunnen andere redenen zijn voor een eenmalige actiehelm. Een dergelijke helm wordt dan vaak achteraf geveild, maar ook anderszins gelden de helmen inmiddels als ware collector's items met vier-tot vijfcijferige bedragen. De firma Minichamps maakt sinds een aantal jaren ook replica's op kleine schaal.
Coureurs dragen tegenwoordig soms per wedstrijd een, al dan niet op details, andere helm waardoor de veranderingen eigenlijk niet meer zijn bij te houden. In dit filmpje zien we per raceseizoen de veranderingen aan de helm van Massa:



Chromen helm

Een andere belangrijke trend is de introductie van de verchroomde helm. Tot de eeuwwisseling hebben de helmen vaak een egalen, witte ondergrond. Dat verdwijnt gedeeltelijk: de helmen worden verchroomd, een trend overgenomen uit de Amerikaanse racerij. Schumacher draagt als eerste (?) eenmalig een deels verchroomde helm tijdens de GP van Japan in 1998, de titelbeslisser. Deze prachtige helm (m.i. de mooiste uit zijn carrière) brengt hem overigens geen geluk.

Jean Alesi (vanaf 1999) is bij mijn weten de eerste die overstapt op een volledige chromen helm.Andere coureurs die hem volgen zijn onder meer Juan Pablo Montoya, Jarno Trulli en Giancarlo Fisichella. Dit type helm, in zwang van ca. 2000-2005, is mijn eigen favoriet.

Wilde designs

De helmen worden ondertussen steeds vaker bij de fabrikant door aparte kunstenaars ontworpen met behulp van airbrush; het zijn daardoor soms ware kunstwerkjes geworden. In zijn jaren voor het team van Jaguar (2000-2002) rijdt Eddie Irvine met een helm rond met een prominente jaguar of 'cat' erop, het gestyleerde logo van dit beroemde automerk.

In plaats van een sterk eigen design als uitgangspunt, al dan niet gebaseerd op de helm van een voorganger, zijn de helmen de afgelopen jaren ter onderscheid steeds wilder van patroon geworden en met overwegend felle kleuren. Het gevolg is dat de helmen daardoor juist meer op elkaar zijn gaan lijken (zie onderstaand overzicht voor 2011) en iets eigens qua karakter hebben verloren.

Klassieke designs

Er zit daardoor nog maar weinig herkenbaars in qua klassieke elementen, hoewel de naam (voornaam, achternaam of initialen) met enige moeite nog wel te vinden is op de meeste helmen. De helm van Jenson Button is vooral speciaal vanwege het Britse karakter ervan, met de banen van de Union Jack als basis (deels in de vorm van zijn initialen JB). Maar ook Jensons helm staat niet stil, met de 2009 versie (in geel) als meest afwijkende.

Dat geldt al evenmin voor die van Fernando Alonso. In de basis refereert zijn helm, met de kleuren lichtblauw en geel en roodgeel, aan de kleuren van Asturië en Spanje. Maar goed beschouwd verandert ook Alonso's helm per seizoen mee met dat van zijn team, met vooral afwijkend de versie in 2007 bij McLaren (geheel in teamkleuren, zonder eigen landskleur).
Alonso past vooral in de trend dat zijn helm constant wordt aangepast aan de sponsorbelangen van het team. Desondanks weet hij toch iets eigens te behouden en is zijn helm, zeker sinds hij voor Ferrari rijdt, qua kleuren weer strakker dan ooit.

Oud en nieuw

Al deze moderne helmen hebben overigens een opvallende voorloper in de helm van Ignazio Giunti die begin jaren zeventig zijn tijd ver vooruit was met zijn, vermoedelijk op Azteekse symbolen (?), geïnspireerde helm.

Met het raceseizoen 2012 voor de deur heeft de nieuwe helm van Heiki Kovalainen alvast de meeste tongen losgemaakt. Als Fin heeft hij het Finse Rovio, de makers van o.a. Angry Birds, ruim baan gegeven. De sponsor kan zonder meer tevreden zijn met deze moderne klassieker; de helm werd dan ook heel snel verkozen tot mooiste helm van het seizoen 2012!

Gerelateerde blogs
De geschiedenis van de racehelm (6): de jaren negentig

De geschiedenis van de racehelm (6): de jaren negentig (5)

Vanaf de jaren negentig verandert de racehelm in toenemende mate qua vorm en uiterlijk. Sommige coureurs houden in de basis nog wel vast aan de kleuren van hun land als onderdeel van de helm, maar die wordt meer en meer het verlengstuk van de sponsor - tot aan het vizier toe. Eigen privé-sponsors moeten daarbij vaak ook plaats maken voor de hoofdsponsor van het team.

Senna

De helm van Senna bleef iconisch, wellicht meer nog vanwege zijn dood in 1994. Tijdens de GP van Imola verloor hij de macht over het stuur en boorde zijn Williams zich met hoge snelheid in de muur van de Tamburello bocht. Een stukje van de wielophanging drong zich daarbij door de bovenkant van zijn helm heen: Senna overlijdt wegens hersenletsel.

Unieke actiehelm

Ter gelegenheid van de Grand Prix van Portugal in 1995 droeg de Oostenrijker Gerhard Berger een bijzondere helm met allerlei miniatuur-vlaggetjes van landen. De helm was het resultaat van een prijsvraag. Achter op de helm stond de tekst 'No War in the World'.

Bij mijn weten is dit de eerste keer dat een coureur een helm droeg met een apart design louter voor één race. Carlos Reutemann droeg, als Argentijn, gedurende het seizoen 1978 speciale reclame voor het WK voetbal op diens helm.

De tweede keer dat iets dergelijks gebeurde was waarschijnlijk in 1996 bij de GP van Duitsland met Heinz Harald Frentzen. Deze helm was het resultaat van een prijsvraag van een krant ter promotie van het dragen van valhelmen voor kinderen op de fiets. Sindsdien komen dergelijke actiehelms ten behoeve van een goed doel wel vaker voor.

Niki Lauda

Na zijn comeback in de F1 in 1982 droeg Niki Lauda een geheel andere helm dan in de periode daarvoor: een witte helm met een gestyleerde rode letter L (of eigenlijk twee stuks). In volgende jaren zou hij het kleurenschema omkeren naar wit op rood i.p.v. rood op wit. Het gebruikte logo was dat van zijn eigen luchtvaartmaatschappij Lauda Air, dat hij in 1979 had opgericht.

Gerhard Berger

Gerhard Berger was een van de eerste coureurs die zijn helm regelmatig zou aanpassen gedurende zijn carrière. In zijn Benetton-tijd (1986) reed hij met een bontgekleurde helm, ongetwijfeld in tune met de wensen van de sponsor ('United colours of Benetton'). Dit Italiaanse modeconcern stond bekend om zijn soms spraakmakende campagnes (bv. over aids).

Bij zijn debuut in de F1 in 1984 droeg Berger aanvankelijk een tweekleurige blauwe helm.

Het volgende jaar was het design gebaseerd op de vlag van zijn land (Oostenrijk) tegen een zwarte achtergrond. Ook aan het begin van het raceseizoen in 1986 droeg hij bij Benetton nog deze helm. Vanaf 1996 zou hij de kleuren van de vlag roteren: van verticaal naar horizontaal.

Sponsorbelangen

David Coulthard onthulde vorig jaar dat hij eens een aanbieding kreeg van 1 miljoen dollar van zijn werkgever McLaren om het design van zijn helm te veranderen en aan te passen aan de sponsorkleuren. Sponsorbelangen werden vanaf de jaren tachtig steeds groter in de F1 wegens de wereldwijde promotie van de sport door opperbaas Bernie Ecclestone.
Er verschenen derhalve ook steeds meer sponsors op de helm onder meer op het vizier (aan de bovenrand), maar vooral ook op de boven-en achterkant van de helm - daar waar vroeger vooral het vooraangezicht kenmerkend was geweest voor een coureur. De introductie van tv-camera's op de valbeugel, waardoor men als het ware van boven neerkijkt op de racewagens, creëerde in dat opzicht nieuwe mogelijkheden.
De kleurenschema's van de helm werden vanaf de jaren negentig ook steeds meer aangepast aan dat van het team, waarbij de helm steeds meer de kleuren van het team vertegenwoordig en minder dat van de rijder.

David Coulthard

Gelukkig hield Coulthard vast aan zijn eigen design op basis van de Schotse vlag (de Saltire) met de gekruiste witte banen tegen een blauwe achtergrond, een van de laatste klassieke designs qua racehelmen. In zijn laatste jaren bij het team van Red Bull zou de helm wel donkerder worden van kleur, meer in lijn met de hoofdsponsor. Met een geleende helm van Michael Schumacher reed Coulthard in 1996 overigens de GP van Monaco.

Tijdens de training voor de GP van Hongarije in 2004 rijdt Coulthard eenmalig met een helm die nog meer het Schotse karakter moet uitstralen met een leeuw aan de ene kant en de tartan van de familie aan de andere kant.

Ook zijn landgenoot (en neef) Dario Franchitti gebruikt dit vlagpatroon. Het is daarmee tegelijk ook een van de laatste helmen die zou worden nagebootst.

Gerelateerde blogs
De geschiedenis van de racehelm (5): de jaren tachtig