Verdwijnen de (gemeente)archieven?

Hoewel er volgens sommigen zeer weinig staat over archieven in directe zin in het nieuwe regeerakkoord, zal tenminste één besluit verregaande consequenties kunnen hebben voor de inrichting van het Nederlandse archiefbestel: de vorming van grote gemeenten. Dit kan op den duur zelfs het einde gaan betekenen van heel veel gemeentearchieven, streekarchivariaten en mogelijk zelfs RHC's.

Omvang

Gemeenten moeten in de toekomst tenminste 100.000 inwoners hebben, zo staat het in de (concept)plannen van het regeerakkoord (zie blz. 40 e.v.). Daarnaast - of daarmee - krijgen gemeenten meer verantwoordelijkheden oftewel een grotere rol in het oplossen van maatschappelijke problemen. Laten we archivering hier als onderwerp gemakshalve ook maar toe rekenen.

Fusie

Slechts 25 (!) van de 415 gemeenten in Nederland voldoet nu aan de gestelde norm van 100.000 inwoners. Veel gemeenten zullen aldus moeten gaan fuseren met omliggende gemeenten en plaatsen. De nieuwe regering hoopt hiermee onder andere 'lagere apparaatkosten voor gemeenten' voor elkaar te krijgen. Een en ander gaat ongetwijfeld gevolgen krijgen voor de organisatie van het informatiebeheer op gemeenteniveau. Het samenvoegen van gemeenten betekent tenslotte ook het samenvoegen van de verschillende diensten met hun verschillende onderkomens, bedrijfsculturen, applicaties etc.

Stadsarchief of gemeentearchief?

Gemeentelijke herindelingen zijn met name vanaf de jaren zeventig een permanente factor in het land waarbij de norm stapsgewijs is opgeschroefd: van 5.000 naar 25.000, en nu dus 100.000.
Het 'verdwijnen' van gemeentearchieven is in wezen al begonnen. Eerder dit jaar verdween bijvoorbeeld het Gemeentearchief van Rotterdam, door van naam te veranderen in Stadsarchief Rotterdam. Deze toevoeging is overigens wel noodzakelijk omdat er reeds andere stadsarchieven in het land zijn: bijvoorbeeld te Breda en Amsterdam, waar men al in de jaren negentig van naam veranderde.

Informatiebeheer of erfgoed?

Maar het betreft meer dan een naamswijziging alleen. Met deze stap wil men in Rotterdam vooral benadrukken dat het informatiebeheer binnen het concern Rotterdam bij de gemeentelijke archiefdienst voorop komt te staan. De overheid zelf als grootverbruiker dus.
Recordsmanagement (de informatisering van het heden) en erfgoed (de bewaring van het verleden) gaan daar voortaan samen onder één dak verder. Met dit moderniseringsproces is men mogelijk trendsettend bezig. In Breda vindt men dit daarentegen te ver gaan. Heeft de aandacht voor erfgoed daarmee desalniettemin zijn langste tijd gehad?

Papier of digitaal?

Het is in dat opzicht ook niet ondenkbaar dat gemeentelijke archiefdiensten zich eerder in tweëen gaan splitsen naar periode. Dat wil zeggen dat er een afdeling Oud Archief komt voor alle papieren archieven (tot 2000?) inclusief boeken (bibliotheek), kaarten (atlas) etc., en een afdeling Informatiebeheer voor de digitale huishouding. De in de afgelopen eeuw gegroeide afstand tot de gemeentelijke secretarie lijkt daarmee in zekere zin weer te worden overbrugd.
De hoofdvraag is natuurlijk, daar waar dit samengaat, waar achtereenvolgens de concentratie komt te liggen: op het heden -  logischerwijze - of het verleden? De meeste gemeenten wacht tenslotte eerst nog een uitdagende taak in de vorm van het digitaal depot. Tot nog toe leek het erop alsof men hiermee wilde wachten en het voortouw liever overliet aan de provincies.

Samenvoeging provincies

De plannen van het kabinet reiken nog verder. Men wil uiteindelijk naar 'vijf landsdelen met een gesloten huishouding', waarbij ook de waterschappen worden samengevoegd. 'Waterschappen verdwijnen uit de Grondwet.' Dit betekent alvast dat er een hele archieflaag gaat verdwijnen.
De eerdere plannen van het vorige kabinet tot samenvoeging van provincies (Noord-Holland, Utrecht en Flevoland) wordt weer opgepakt. 'Met de overige provincies bespreken we initiatieven gericht op vergroting van de provinciale schaal (blz. 41).'
Wat gaat dit onder meer betekenen voor de diverse RHC's? Worden dit centrale depots, waar in toenemende mate ook gemeentearchieven zullen worden ondergebracht mede i.v.m. de komst van e-depots? Of komt er ergens in het land een nieuw, centraal depot in private handen voor meerdere archiefdiensten tegelijk (inclusief het Rijk) waar bezoekers alleen op afspraak langs kunnen komen?

Het Rijk

Bij bovenstaande veranderingen voert een doelmatiger bestuur de hoofdtoon: een en ander 'maakt meer maatwerk mogelijk en vergroot de betrokkenheid van burgers. Gemeenten kunnen de uitvoering van de taken beter op elkaar afstemmen en zo meer doen voor minder geld.'
Bij het Rijk ('project compacte rijksdienst') gaat het vooral om besparingen. 'De bezuiniging richt zich op vastgoed en huisvesting, basisregistratie en keteninformatie'. Me dunkt dat de laatste twee punten heel veel met archivering te maken hebben. Onduidelijk is vooralsnog of men daarmee nou juist meer of minder bedoelt, al gok ik op minder basisregistratie en meer keteninformatie. Maar het kan zomaar andersom zijn of geen van beide, want hoe bezuinig je anders?

Ander archiefbestel

Nederland kent waarschijnlijk het meest fijnmazige archiefstelsel ter wereld. Dit is, behalve algemeen nuttig en met duidelijke organische verbanden (gemeente/provincie/waterschap), een groot goed dat historisch zo is gegroeid. De oude regionale verbanden werken vaak ook door in de archiveringswijze; deze oude ordening of context werd in eerste instantie nog enigszins behoed door bijvoorbeeld streekarchivariaten.
Vanwege dit lopende en toekomstige fusieproces worden juist deze historische banden tussen archieven onderling of de context ervan uit elkaar gehaald. Het Regionaal Archief Rivierenland neemt bijvoorbeeld momenteel veel bestanden over van het Gelders Archief omdat die nu 'tot het werkgebied van het RAR behoren'. Iets soortgelijks is er in het afgelopen decennium in de provincie Noord-Brabant gebeurd, waar je nu soms van de ene kant van de provincie naar de andere moet om stukken in te kijken.
De afgelopen jaren is tevens gebleken hoe er op de dienstverlening wordt beknibbeld door een vermindering van de openingstijden her en der in het land; het Noord-Hollands Archief is in dat opzicht slechts de laatste die zich in de rij aansluit, al is men hier nog wel zo aardig dat de bezoekers d.m.v. een enquete er enige invloed op kunnen uitoefenen.

Archiefvisie (?)

In de Archiefvisie wordt, onder punt 3, versterking van het bestel aangekondigd en, onder punt 2, toegankelijkheid en representativiteit van de Archiefcollectie NL (wat dat laatste ook precies moge zijn; in elk geval niet de website archieven.nl). Voor dit en andere zaken is extra geld toegezegd. En dan is er ook nog eens de Innovatieagenda.
Ondertussen vinden er ingrijpende wijzigingen plaats, terwijl volstrekt onduidelijk is wat daar in de toekomst precies tegenover wordt gesteld aan structuren en verbanden. Afschaffing van het provinciaal archieftoezicht is bijvoorbeeld al een feit (per 1 oktober) en het toekomstig toezicht van de Erfgoedinspectie is hangende een ronde van publieke inspraak (en wie neemt eigenlijk daartoe de moeite?), met als uitkomst ongetwijfeld meer zelfregulering.

Doelstellingen

De overheid spreekt in het algemeen steeds meer in termen van vergezichten zonder concrete, tussentijdse doelen: eigenlijk zijn we dus gezamenlijk onderweg naar een onbekende bestemming zonder routeplanner. Tevens wordt alles (dus ook binnen het archiefwezen) daarbij tegenwoordig projectmatig benaderd zonder de grotere samenhang tussen de verschillende delen nog goed in de gaten te houden.
Onder de noemer erfgoed worden er bijvoorbeeld projecten als Oneindig Noord-Holland (een virtueel platform over verborgen verhalen) gefinancierd, maar is het publiek qua toekomstige toegankelijkheid daar wel bij gebaat? Als het geld op is, verdwijnt vaak ook het project en of de website. Of het project mislukt en dan hoor je er helemaal niets meer over ...
Het lijkt er onderhand op alsof er steeds meer overhoop wordt gehaald zonder dat er nog overeenstemming is over de grote som der delen. Met andere woorden: waar staat het Nederlandse archiefwezen eigenlijk nog voor en aan wie moet zij dienstbaar zijn; de politiek of het publiek? Beide natuurlijk, maar in welke volgorde dan en hoe precies?
Er zijn verder nogal wat gremia (BRAIN, KVAN, IPO, VNG, en ik vergeet er vast nog een paar te noemen) waarin erg veel wordt overlegd over dit soort zaken en andere aangelegenheden. Op visies zonder haalbare doelstellingen zit het archiefwezen echter niet te wachten, evenmin als op projectmatige ontsluiting van plukjes verleden: minder woorden, meer daadkracht en regie plus een betere expertiserol van de geboden instellingen is wat nodig is.

Archivarissen

Van archivarissen wordt tot slot steeds meer gevraagd - zij moeten zich opnieuw positioneren of 'herbronnen' in het digitale krachtenveld - maar er is òf geen werk òf alleen tegen zeer lage MBO-inschaling, waarvoor zij niet eens in aanmerking komen (hoezo investeren in de toekomst?). Ook hier is er dus sprake van een groeiende kloof met de gangbare (DIV-)praktijk.
Het Nederlandse archiefwezen krijgt de komende jaren wettelijk en anderszins een reeks van veranderingen over zich heen gestort, maar lijkt dat niet of onvoldoende te beseffen. Tijd voor actie dus (of duidelijker kiezen, het thema van de KVAN-dagen in 2013) in plaats van nog meer woorden. Waar blijft, kortom, de actiegroep "Occupy Archieven"? Of om een oude slogan (tot 2004) van het elektronicaconcern Philips te lenen: 'Let's make things better!'

Gerelateerde blogs:
Gaan de studiezalen van Nederlandse archieven dicht?
Requiem voor een studiezaal: (1979)1992-2012

Zoek (3): Engelse wantoestanden (2)

Sinds een week wordt het Engelse nieuws wederom gedomineerd door een bank. Nou zijn banken wel vaker in het nieuws geweest de afgelopen jaren, waaronder ook deze: de Royal Bank of Scotland. De RBS werd in 2008, samen met Northern Rock, gered door de Britse belastingbetaler voor tientallen miljarden ponden. En dit voorjaar nog ontstond er een rel wegens de salarissen van topbestuurders.

Softwareupgrade

Vorige week mislukte een softwareupgrade. 'The problem is understood to have arisen after staff tried to install a software update on RBS's payment processing system, but ended up corrupting it.' Hoewel de fout snel werd hersteld, zorgde het voor een enorme achterstand aan transacties en navenant grote computerproblemen.
Miljoenen klantenrekeningen zijn sindsdien min of meer geblokkeerd. Geld werd bijvoorbeeld niet overgemaakt of afgeboekt; bij anderen is het saldo gewoon verdwenen of in elk geval niet langer actueel. Ook automatische betalingen werden stopgezet of kwam er geen geld uit de muur. Naast particulieren is ook het zakenleven flink getroffen.

Techniek

Hoewel verlies aan klantengegevens vaak groot nieuws is, heeft de Nederlandse pers ditmaal liggen slapen; alleen nujij.nl biedt enkele berichten. Dit is des te merkwaardiger aangezien RBS sinds 1 mei 2009 de huisbankier is van het Rijk en als zodanig jaarlijks goed is voor 66 miljoen betalingstransacties.
Dit is hoe dan ook het grootste betalingsprobleem sinds de introductie van de computers in het bankwezen. Hoewel in hoofdzaak een technisch probleem, zorgt het voor een aantasting van de primaire functie van een bank: betrouwbaarheid.

De fout zelf was weliswaar snel hersteld maar veel van de gevolgen waren niet voorzien. Er lag bijvoorbeeld geen noodplan klaar. Vanwege de grote omvang van het probleem zijn het daarnaast ook niet alleen de eigen klanten die de gevolgen ondervinden: een salarisadministrateur kan bijvoorbeeld de lonen niet uitbetalen aan werknemers.

Outsourcing

De preciese details van het incident zijn nog onduidelijk, ook voor de bank zelf, omdat de 'operational responbility is outsourced.' Het toenemend outsourcen van ICT de afgelopen jaren is een gevoelig punt binnen zowel overheid als bedrijfsleven: waar ligt de verantwoordelijkheid precies (en wie neemt die)?
Een ander punt is in dit geval de wet van de remmende voorsprong. Banken waren de eersten die grootschalige informatisering pleegden. De oude en complexe computersystemen worden in Groot-Brittannië vooral in leven gehouden d.m.v. upgrades; vervanging van de legacy bestanden is er tussentijds niet bijgeweest. Wellicht is dit incident dus pas een voorbode.

Hulp

RBS heeft in elk geval toegezegd dat niemand zonder geld zal komen te zitten. Mensen kunnen tijdelijk extra geld krijgen bij de bank; eventueel rood staan zal niet in rekening worden gebracht. 'Customers are advised to keep copies of any documentary evidence to back up their stories'. Tot zover dus de voordelen van het elektronisch bankieren ...

Deze week zijn tevens de openingstijden van 1.200 filialen (RBS, NatWest en Ulster Bank) verlengd om achterstanden weg te werken en voor extra serviceverlening. Naar verwachting zullen de problemen nog minstens de gehele week aanhouden. Of er behalve schadeloosstelling ook compensatie zal plaatsvinden, is vooralsnog onduidelijk.

Val


Juist afgelopen vrijdag werd een rapport bekendgemaakt over de eerdere val van de bank mede wegens de overname van ABN Amro. Die leidde o.a. tot het afnemen van de ridderorde van bestuursvoorzitter Fred Goodwin, een hoogst ongebruikelijke stap in het Britse establishment.

In het rapport wordt 'a culture of fear' verantwoordelijk gehouden voor de val. Gedreven door grootheidswaan van de voorzitter meende het management een wereldspeler te moeten worden. Het ging bijvoorbeeld ook grote sportevenementen sponsoren, zoals het bekendste internationale rugbytoernooi, het Britse Open (golf) en tevens een F1-team (Williams). In Nederland begaf men zich vooral op de hypothekenmarkt.

Zoek (2): Nederlandse wantoestanden

In de jaren negentig groeide het aantal asielaanvragen in Nederland sterk, mede als gevolg van de crisis in Irak en Joegoslavië.
Deze trend zette zich door in de beginjaren van de 21e eeuw.

Immigratie-en Naturalisatiedienst

Onder de stroom aanvragen kwam het IND hevig onder vuur te liggen, speciaal vanwege de (lange) behandeltermijnen van vergunningen. De maximaal gestelde termijn bedroeg zes maanden, maar dit werd in heel veel gevallen niet gehaald. In 2005 verscheen er een uiterst kritisch rapport over deze organisatie door de Algemene Rekenkamer.
Er was onder meer sprake van 'bestuurlijke chaos'. Zelfs was er een oproep tot een parlementair onderzoek door de SP. Lees een kort overzicht van de ontwikkelingen in de beginjaren van de 21e eeuw uit het dagboek van PvdA'er Klaas de Vries van 2006.
Als gevolg van politiek ingrijpen kwam het tot een herverdeling van taken op het vreemdelingenterrein, d.w.z. een overheveling van taken naar de IND. Ook de diverse archiveringssystemen van de IND werden mede als gevolg hiervan aan een audit onderworpen. Lees een rapport hierover.

Aantal aanvragen?

Zijn er, als gevolg hiervan, ook mensen zoekgeraakt in de archiveringssystemen en dus binnen de samenleving?
In ieder geval vanaf begin jaren negentig van de 20e eeuw heeft het IND een eigen informatiesysteem gehad, dat nog altijd leidend is binnen de organisatie: INDIS (IND Informatie Systeem). Een eenvoudige druk op de knop (of desnoods een klein rekensommetje) zou moeten volstaan om te weten te komen op hoeveel de teller inmiddels staat. Hoeveel genummerde gevallen c.q. aanvragen, hoeveel goedkeuringen, hoeveel afwijzingen etc.
In het rapport van de Algemene Rekenkamer over de IND uit 2005 (dat vooral gaat over werkprocessen, taken en kosten) staat op p. 19 in dit verband een omineus zinnetje: 'De exacte hoogte van die aantallen [reguliere aanvragen] kan niet vastgesteld worden omdat de VP geen (betrouwbare) gegevens kan verstrekken over de aantallen aanvragen die de VD in die jaren [de jaren 2000-2003] ontving en afhandelde.'

'Paarse boeken'

Voorzichtigheidshalve kan worden gesteld dat het registratiesysteem in ieder geval in het verleden onvolledig is geweest, mede als gevolg van de ingewikkeldheid van de migratieketen. Ook de handmatige invoer is in dat opzicht waarschijnlijk niet altijd even feilloos gegaan, zeker niet bij ingewikkelde buitenlandse namen en spellingswijzen (kan ik mij zo voorstellen). Pas sinds de afgelopen paar jaar komen er op dit punt betrouwbare jaarcijfers naar buiten.
Het totale aantal aanvragen in het verleden valt met terugwerkende kracht dus niet met zekerheid te geven, zoals nu onlangs in Groot-Brittannië (zie mijn blog over Engelse wantoestanden) het geval is geweest. Wel zijn er eventueel nog de zogeheten 'paarse boeken' met interne managementinformatie.

Aantal illegalen?

Bij gebrek aan beter dienen we de redenering daarom om te draaien. Eerder deze zomer schatte minister Leers het aantal illegalen in Nederland nog op 100.000. Hij noemde dit aantal 'ontwrichtend' voor onze samenleving. Dit getal komt waarschijnlijk uit een rapport van het WODC over het aantal illegalen in 2009: 97.145.
Belangrijk is om hierbij te constateren dat het om schattingen gaat oplopend tot 133.624, waarbij eerder sprake is van een overschatting. Deze schattingen gebeuren op basis van de zogenaamde vangst-hervangst methode (aan de hand van staandehoudingen en aanhoudingen). Hiervoor werden weer andere registratiesystemen gebruikt dan die van de IND.
Hoe dan ook constateert men sinds 2002 een belangrijke afname wegens uitbreiding van het aantal landen van de EU. In de jaren 1997-2002 lag het aantal illegalen nog op ca. 150.000, met een mogelijke bovengrens van 250.000.
Volgens een raming van het CBS in het rapport 'Raming van het aantal niet het GBA geregistreerden' uit 2002 lag het aantal illegalen weer aanzienlijk lager: tenminste 50.000 en ten hoogste 115.000. In de jaren negentig is er onder de titel 'De ongekende stad' tevens een groot onderzoeksproject geweest naar de positie van illegale migranten.

Generaal pardon

Die ongekende stad heeft al met al dus een behoorlijke omvang. Het totale aantal Nederlandse illegalen valt daarmee bijvoorbeeld gelijk te stellen aan de omvang van een flinke Nederlandse stad als Leiden (en mogelijk zelfs Haarlem); zoveel staat inmiddels wel vast. En dat falende registratie(systemen) hier mede debet aan zijn geweest, evenzeer.
In 2007 kwam het mede vanwege de grote achterstallen in de behandeling van de aanvragen tot een generaal pardonregeling. Naar aanleiding hiervan zijn er door de IND aan 27.700 illegalen (stand medio 2009) alsnog vergunningen verleend. Eerder kregen al 20.972 personen een pardon. Aan 6.000 personen is in tweede instantie geen vergunning verleend o.a. omdat kandidaten niet meer traceerbaar waren of omdat zij niet ononderbroken in Nederland hadden verbleven.

Discretionaire bevoegdheid of 14-1 (Nawijn)brief

Volledigheidshalve is er tevens nog de 'discretionaire bevoegdheid' van ministers en staatssecretarissen (in dit geval van Justitie c.q. Vreemdelingenzaken). In 'schrijnende gevallen' wordt dan alsnog een verblijfsvergunning verleend. De aantallen worden in elk geval apart bijgehouden op het departement, zo bleek uit een rel in 2009 rond het lekken van vertrouwelijke stukken door IND'ers. Zo intervenieerde minister Verdonk gedurende haar ambtstermijn 1.150 maal.
De discretionaire bevoegdheid of 14-1-brief (of 14-1 brief of 14/1 brief) is, binnen het vreemdelingenrecht, in wezen een geheel eigen, recente (sinds 2003) en hoogst interessante procedurele kwestie - inclusief de bijbehorende archivistische kwesties. Cruciaal voor de (juridische) afhandeling van deze brieven was of zij wel of niet als een reguliere aanvraag dienden te worden behandeld (lees hierover tevens de IND-werkinstructie van de IND. Het getal verwijst naar de aanzet hiertoe door minister Nawijn op 14 januari 2003; de brief heet dan soms ook wel Nawijn-brief.
Maar hoe ziet zo'n brief er eigenlijk uit? Zijn er criteria voor de beoordeling vastgesteld? Pas in de loop van 2007, zo blijkt, nadat de RvS (Afdeling bestuursrechtspraak d.d. 21 december 2006) de minister terecht had gewezen een afwijzing onvoldoende te hebben gemotiveerd. Worden de achterliggende brieven van aanvragers (apart) bewaard? Een recente poging n.a.v. de kwestie-Mauro om inzage door asieladvocaten via de Wob in deze documentatie te beknotten, kon overigens op weinig ondersteuning rekenen.

Ketenarchivering

Een van de belangrijkste conclusies uit het rapport van de Algemene Rekenkamer van 2005 was wederom het bestaan van te veel archiveringssystemen binnen de overheid die bovendien niet op elkaar aansloten. De oplossing werd eensdeels gezocht in het terugbrengen van het aantal schakels in de migratieketen, terwijl tegelijkertijd steviger werd ingezet op het nieuwe toverwoord binnen de (digitale) archivering: ketenarchivering. Binnen ketenarchivering kunnen meerdere organisaties tegelijkertijd aan hetzelfde dossier werken.
Halverwege 2009 beklonk de IND samenwerking met JustID wegens toekomstige digitalisering en archivering van het werkproces onder de noemer INDiGO. In de zomer van 2011 werd in het kader hiervan het miljoenste document gedigitaliseerd. Hoewel de (nieuwe) uitvoeringspraktijk van de IND nog volop in ontwikkeling is, heeft de Algemene Rekenkamer in 2010 positief gereageerd op de gepleegde veranderingen (aan de hand van haar aanbevelingen). Het systeem INDiGO kampt desondanks met de nodige vertragingen en meerkosten.

Humaner asielbeleid

Naar aanleiding van de kwestie-Mauro nam het CDA congres recent een manmoedig besluit over een 'humaner asielbeleid' in de toekomst. Zonder al te veel overdrijving kan worden gesteld dat de falende ICT in de afgelopen twee decennia reeds daartoe heeft geleid. Amnestie via de achterdeur dus: wel het systeem in, maar niet (tijdig) het land uit. Dit laatste komt overigens gedeeltelijk omdat asielzoekers vaak zonder documenten het land binnenkomen, waardoor ze moeilijk uitgezet kunnen worden.
Het lange wachten wordt hoe dan ook telkens weer, ook in 14-1 gevallen, in de jurisprudentie als quasi-rechtmatig verblijf beschouwd.
Desondanks zou ik bij gelegenheid graag nog eens willen weten van de IND hoeveel mensen er ooit in INDIS zijn geregistreerd en hoeveel dossiers of gevallen in een 'controlled archive' zijn beland, zoals in Engeland. Mensen dus die men later niet meer heeft kunnen traceren; de ex-asielzoekers, vreemdelingen zonder verblijfsstatus of gewoon illegalen zeg maar. Hoewel elke toekomstige geschiedenis van de IND vooral over de organisatie en de politiek zal gaan, zou een grondige reconstructie van de archivering onmisbaar en misschien zelfs wel bruikbaarder zijn.

Archieven, erfgoed en migranten

De immigratie (en bijgevolg ook integratie) werd in de afgelopen twee decennia een toenemend politiek issue met grote gevolgen voor het politieke landschap, de opkomst van nieuwe partijen, de zoektocht naar onze nationale identiteit, de introductie van de term erfgoed etc. Veel archieven zouden niet bestaan in hun huidige vorm zonder deze bredere maatschappelijke achtergrond.
Het archiefwezen is m.a.w. dus eigenlijk bijzonder schatplichtig aan de migranten - nog afgezien van het feit dat Nederland dat als land is - en zou zich daar misschien best ook wel eens wat meer rekenschap van mogen geven. Migranten vormen namelijk (ook) binnen het archiefwezen de slechtst gearchiveerde groep in onze samenleving.